Мака во прав е една од таканаречените „суперхрани“ кои во последните години предизвикаа голем интерес кај јавноста. Слично на чиа-семето, гоџи-бобинките и какаото, на маката ѝ се припишуваат исклучителни хранливи својства и таа се вбројува меѓу најздравите намирници во светот.
Овој перуански зеленчук од семејството на крстоцветните растенија – често нарекуван „перуански женшен“ – потекнува од централните Анди, од каде што се проширил низ целиот свет. На Андите, маката расте на надморска височина од 4.000 метри. Традиционално, коренот од мака се користел за подобрување на плодноста и сексуалната енергија.
Денес, маката е достапна во форма на прав, капсули или чај. Правта е најраспространетиот и најчесто користениот облик на мака.
Што е мака во прав?
Како што беше претходно споменато, маката припаѓа на семејството на крстоцветни зеленчуци, во кое спаѓаат и брокулата, карфиолот, зелката и кељот. Сепак, кај маката, коренот е делот што содржи најголемо хранливо богатство. Бојата на корените варира од растение до растение, движејќи се од бела до црна.
Вкусот на мака во прав е прилично интензивен и донекаде необичен – претставува спој на земјени и слатки ноти, со горчлив вкус што останува во устата. Маката најчесто се додава во смутија, овесна каша или разни десерти.
Нутритивна вредност на мака во прав
Маката во прав е исклучително богата со хранливи материи, поради што многумина ја вбројуваат во „суперхрана“. Таа претставува одличен извор на разни витамини и минерали кои се неопходни за правилно функционирање на човечкиот организам.
100 грама мака во прав содржат 325 kcal, како и:
Јаглехидрати: 71,4 грама
Протеини: 14,3 грама
Масти: 3,6 грама
Што се однесува до витамините и минералите, таа содржи значителни количини на витамин Ц и витамини од Б-групата. Од минералите, маката во прав е богата со бакар, калиум, железо и манган. Понатаму, маката содржи биоактивни растителни соединенија, како што се глукозинолати и полифеноли, кои исто така имаат позитивно влијание врз здравјето на луѓето.
Здравствени придобивки од мака во прав
На маката во прав ѝ се припишуваат голем број позитивни ефекти врз здравјето на луѓето:
1. Го зголемува либидото и кај мажите и кај жените
Многу возрасни се соочуваат со намалена сексуална желба. Студиите потврдија дека маката е исклучително ефикасна во зголемувањето на сексуалната желба.
Една студија, објавена во списанието „BMC Complementary and Alternative Medicine“, потврди дека консумирањето мака во текот на најмалку 6 недели ја подобрува сексуалната желба и либидото кај двата пола.
2. Може да ја зголеми плодноста кај мажите
Кога станува збор за плодноста кај мажите, квалитетот и количината на спермата се од клучно значење. Според студија објавена во списанието „Evidence-based Complementary and Alternative Medicine“, постојат научни докази дека коренот од мака ја зголемува машката плодност.
Исто така, потврдено е дека маката го подобрува квалитетот на спермата, како кај мажите кои имаат проблеми со плодноста, така и кај здравите мажи. По 4 месеци редовно консумирање мака во прав, кај мажите е забележано подобрување во однос на волуменот, бројот и подвижноста на сперматозоидите.
3. Може да ги намали симптомите на менопауза
Менопаузата е период во животот на жената кога нејзините менструални циклуси завршуваат. Природното намалување на естрогенот што се јавува во овој период може да биде одговорно за низа непријатни симптоми, вклучувајќи промени во расположението, чести топли бранови, нарушувања на спиењето и нервоза. Докажано е дека маката ги ублажува овие симптоми и обезбедува олеснување за време на менопаузата.
4. Може да го подобри расположението
Неколку студии го испитале ефектот на прашокот од мака врз подобрувањето на расположението. Наодите сугерираат дека маката е поврзана со намалена анксиозност и симптоми на депресија, особено кај жените кои минуваат низ менопауза.
5. Ги зголемува нивоата на енергија и ги подобрува атлетските перформанси
Многу спортисти користат прашок од мака за да ја зголемат енергијата и да ги подобрат атлетските перформанси. Се наведува дека прашокот од мака придонесува за зголемена мускулна маса и сила, повисоки нивоа на енергија и подобри целокупни перформанси.
Студија објавена во *Journal of Ethnopharmacology* потврди подобрени резултати кај велосипедистите кои земале екстракт од мака, во споредба со група која не го земала овој додаток во исхраната.
6. Ја штити кожата од сонцето
Ултравиолетовите зраци се опасни доколку кожата не е заштитена, а долготрајната изложеност на нив може да предизвика појава на брчки, стареење и сушење на кожата, како и зголемен ризик од рак на кожата.
Студија спроведена од Гонзалес наведува докази дека нанесувањето екстракт од мака на кожата може да помогне во заштитата од УВ-зрачење. Овој заштитен ефект се должи на полифенолните антиоксиданси и глукозинолатите што се содржани во маката.
Може да ја подобри способноста за учење и помнење
Студија објавена во списанието „Evidence-based Complementary and Alternative Medicine“ потврди дека маката може позитивно да влијае на мозочните функции. Во Перу, коренот од мака веќе се користи за подобрување на успехот на децата во училиште.
7. Може да ја намали големината на простатата
Простатата е жлезда чија функција е создавање и лачење на секрет, кој кај мажите претставува дел од семената течност. Зголемената простата, позната и како бенигна хиперплазија на простатата, е честа појава кај постарите мажи и предизвикува проблеми, како што се тешкотии при мокрењето.
Неколку студии потврдија дека маката има позитивен ефект врз намалувањето на зголемената простата. Заклучокот е дека за ова е заслужна високата концентрација на глукозинолати во маката, кои исто така се поврзуваат со намален ризик од рак на простатата.
Како треба да се консумира мака во прав?
Вклучувањето на мака во вашата исхрана е многу едноставно. Таа може да се зема во форма на таблети, а доколку користите мака во прав, може да ја додавате во смутија, овесна каша, десерти, енергетски плочки и слични производи.
Не постои строго утврдена доза, но истражувањата сугерираат внес од 1,5 до 5 грама дневно.
Кои се несаканите ефекти и за кого не се препорачува мака во прав?
Мака генерално се смета за безбедна за консумирање; сепак, постојат ситуации кога е најдобро да се избегнува или претходно да се консултирате со лекар.
На пример, мака не се препорачува за лица со проблеми со штитната жлезда. Причината за ова е што мака содржи гоитрогени – супстанции кои можат да ја попречат нормалната функција на штитната жлезда.
Бремените жени и жените што дојат задолжително треба да се консултираат со лекар пред да почнат да ја користат.
