Кога точно се менува времето на зимско сметање? На 25 октомври 2026 година – но како оваа промена на времето ќе влијае врз вашиот биоритам?
Преминот кон зимско сметање на времето се случува во текот на ноќта меѓу сабота и недела – поточно на 25 октомври – кога стрелките на часовникот се поместуваат наназад, од 3:00 на 2:00 часот наутро. Иако многумина ја поздравуваат можноста да спијат еден час подолго таа ноќ, човечкото тело не го дели истиот ентузијазам.
Внатрешниот биолошки часовник, познат како циркадијален ритам, е исклучително чувствителен механизам што ги регулира лачењето на хормони, варењето на храната, телесната температура и циклусите на будност и спиење. Поместувањето на часовникот за само шеесет минути предизвикува еден вид „мини-џет-лег“ – феномен познат како „социјален џет-лег“ – кој кај многу луѓе предизвикува намалена концентрација, поспаност во текот на денот и раздразливост.
Зошто се чувствуваме уморни и поспани по преминот кон зимско сметање на времето
Главната причина поради која есента ни паѓа потешко не е дополнителниот час што го добиваме, туку драстичното губење на природната попладневна светлина. Како што деновите стануваат пократки, а темнината паѓа околу 17 часот, мозокот почнува многу порано да лачи мелатонин – хормонот што предизвикува поспаност. Истовремено, нивото на серотонин – невротрансмитерот одговорен за расположението и енергијата – опаѓа, создавајќи го тоа добро познато чувство на сезонска летаргија.
Како утринската светлина и новата утринска рутина го ресетираат деноноќниот ритам
Првиот чекор кон зачувување на вашиот биолошки ритам е прилагодувањето на утринската рутина. Наместо да го одложувате алармот и да останувате во темна спална соба, клучно е да ги изложите очите на природна светлина во текот на првите триесет минути по будењето. Доволно е да поминете десет до петнаесет минути на балконот, да направите кратка прошетка или едноставно да застанете покрај отворен прозорец.
Утринските фотони се детектираат од специјализирани ганглиски клетки во мрежницата; тие испраќаат директен сигнал до супрахијазматичното јадро во мозокот за да се запре производството на мелатонин и да се поттикне лачењето на кортизол – хормонот што ја обезбедува концентрацијата и будноста потребни за почеток на денот.
Зошто нивото на витамин Д опаѓа наесен и како соодветно да се надомести преку исхраната и додатоците
Пократките денови неизбежно доведуваат до пад на нивото на витамин Д во организмот. Бидејќи од крајот на октомври па натаму аголот на сончевите зраци во нашиот регион станува премногу низок за соодветна синтеза на овој витамин во кожата, потпирањето исклучиво на изложеност на сонце повеќе не е соодветна опција.
Витаминот Д всушност делува како хормон, директно влијаејќи врз имунитетот, здравјето на коските и функцијата на тироидната жлезда. Препорачливо е во исхраната да вклучите масна риба – како што се скуша, сардина и лосос – како и јајца и збогатени млечни производи; дополнително, во консултација со лекар или фармацевт, треба да се размисли за земање додатоци на витамин Д3, идеално во комбинација со витамин К2, за да се обезбеди правилна апсорпција на калциумот.
Вид на осветлување за домот и канцеларијата што спречува пад на енергијата за време на деновите со пократка дневна светлина
Осветлувањето во домот и во канцеларијата игра подеднакво важна улога во одржувањето на стабилно ниво на енергија. Во текот на работниот ден, просторот треба да биде осветлен со силна, ладна бела светлина со температура на бојата меѓу 4.000 и 5.000 келвини; таа ја имитира дневната светлина и го одржува мозокот буден.
Сепак, штом ќе се стемни, осветлувањето во домот треба да се префрли на топли, придушени тонови со температура под 2.700 келвини. Препорачливо е да се исклучи главното осветлување на таванот и да се замени со подни или столни ламби поставени под нивото на очите, бидејќи тоа го имитира зајдисонцето и го подготвува телото за квалитетен ноќен одмор.
Како да спречите несоница и да го подготвите телото за полесно заспивање без изложеност на сина светлина
Вечерните рутини бараат малку дисциплина за да се избегне несоницата што често се јавува една недела по промената на времето. Изложеноста на сина светлина од мобилни телефони, таблети и телевизори треба да се избегнува најмалку шеесет минути пред спиење, бидејќи таа директно го попречува производството на мелатонин (хормонот за спиење) и го залажува мозокот дека сè уште е ден.
Топол билен чај – како на пример од камилица или маточина – лесно истегнување, добро проветрена спална соба со оптимална температура од 18 степени и одење в кревет во исто време секоја вечер се наједноставните, а сепак најефикасните начини за лесно прилагодување кон зимското сметање на времето.
