Остеопорозата се јавува кога телото повеќе не е во можност да ја замени старата коскена маса која природно се разградува. Ова ги прави коските кршливи, слаби и поподложни на фрактури, а нивното заздравување може да биде тешко. Сепак, новите истражувања сугерираат дека во иднина би можел да се развие пристап кој не само што ќе го забави губењето на коскената маса, туку и ќе го поттикне телото да ги обнови посилните коски.
Научници од Универзитетот во Лајпциг во Германија и Универзитетот Шандонг во Кина открија дека рецепторот GPR133, познат и како ADGRD1, игра клучна улога во одржувањето на густината на коските.
Истражувачите откриле дека овој рецептор е важен за функцијата на остеобластите – клетки кои создаваат ново коскено ткиво.
Претходните студии веќе покажаа дека одредени промени во генот GPR133 се поврзани со густината на коските, што ги натера научниците подетално да го испитаат протеинот произведен од генот. Тимот спроведе експерименти врз глувци кај кои генот GPR133 беше или избришан или активиран со помош на супстанцијата AP503.
Глувците на кои им недостасувал овој ген развиле слаби коски, слично на промените што се јавуваат кај остеопорозата кај луѓето. Меѓутоа, кога рецепторот GPR133 бил присутен и активиран од супстанцијата AP503, производството на коскено ткиво се зголемило и коските станале посилни.
„Со користење на супстанцијата AP503, која неодамна беше откриена преку компјутерски потпомогнато истражување како активатор на рецепторот GPR133, успеавме значително да ја зголемиме цврстината на коските и кај здрави и кај остеопоротични глувци“, вели Инес Либшер, биохемичарка на Универзитетот во Лајпциг.
AP503 делува како „биолошки прекинувач“ за клетките што градат коски
Во експериментите, AP503 делувал како еден вид „биолошки прекинувач“ што ги активира остеобластите и ги охрабрува да произведуваат повеќе коскено ткиво.
Научниците исто така покажаа дека оваа супстанца може да работи заедно со физичка активност, што дополнително го подобрува зајакнувањето на коските.
Иако резултатите досега се добиени само кај животински модел, истражувачите веруваат дека основните биолошки процеси би можеле да бидат слични кај луѓето.
Доколку овој рецептор е нарушен од генетски промени, глувците покажуваат знаци на губење на густината на коските уште на рана возраст – слично на остеопорозата кај луѓето“, рече Инес Либшер.
Ова откритие се смета за значајно бидејќи покажува дека GPR133 може да биде важна алка во одржувањето на силни коски. Со активирање на овој рецептор, остеобластите стануваат поактивни и поефикасни во создавањето нова коскена маса.
Остеопорозата е сериозна болест која ги погодува милиони луѓе ширум светот. Постоечките третмани можат да го забават напредувањето на болеста, но во моментов не постои начин целосно да се излечи остеопорозата или да се обнови изгубената коска. Постоечките третмани можат да имаат и несакани ефекти, вклучително и зголемен ризик од други здравствени проблеми, и може да станат помалку ефикасни со текот на времето кај некои пациенти.
Нови пристапи кон регенерација на коските: од крвни импланти до хормони за зголемување на густината на коските
Научниците со години истражуваат начини за искористување на природната способност на телото да ги поправи оштетувањата.
Едно од највозбудливите откритија се случи во 2024 година, кога меѓународен тим разви имплант на база на крв што може да го забрза заздравувањето на фрактури.
Истражувачите го нарекоа материјалот „биокооперативен регенеративен“ материјал. Тој користи синтетички пептиди за да ја подобри структурата и функцијата на природната бариера што крвта ја создава за време на згрутчувањето.
Во тестовите на стаорци, супстанцијата слична на гел, која може да се направи и со 3D печатење, покажа способност за поправка на оштетувањето на коските.
Доколку технологијата се прилагоди за употреба кај луѓето, таа би можела да има голем потенцијал во зајакнувањето на природните процеси на лекување во телото.
Можноста за едноставно и безбедно претворање на човечка крв во високо регенеративни импланти е навистина возбудлива“, рече биомедицинскиот инженер Козимо Лигорио од Универзитетот во Нотингем во Обединетото Кралство кога истражувањето беше објавено во 2024 година.
„Крвта е практично бесплатна и лесно може да се добие од пациенти во релативно големи количини“, додаде тој.
Во меѓувреме, друга студија во 2024 година идентификуваше нов хормон кај женските глувци кој го стимулира формирањето на исклучително силни и густи коски.
Тим предводен од научници од Универзитетот во Калифорнија, Сан Франциско, идентификуваше хормон наречен мајчински мозочен хормон (MBH) за кој е докажано дека ја зголемува густината, масата и силата на коските кај машките и женските глувци.
„Кога ги тестиравме овие коски, тие беа многу посилни од нормалното. Никогаш не сме биле во можност да постигнеме ова ниво
на минерализација и заздравување на коските со која било друга стратегија“, рече биологот за матични клетки Томас Амбрози од Универзитетот во Калифорнија, Дејвис.
Сепак, повеќето од овие наоди се сè уште во раните фази на истражување и досега се потврдени главно кај животни. Само идните клинички испитувања ќе покажат дали истите ефекти ќе важат и кај луѓето.
Научниците кои го проучувале рецепторот GPR133 се надеваат дека идните терапии би можеле да се користат за зајакнување на здравите коски, но и за обнова на веќе ослабената коскена маса, вклучително и во случаи на остеопороза кај жени за време на менопаузата.
„Новооткриеното паралелно зајакнување на коските уште еднаш го покажува големиот потенцијал што го има овој рецептор за медицински апликации кај стареечката популација“, рече молекуларниот биолог Јулијан Леман од Универзитетот во Лајпциг.
rts.rs
