Добро е познато дека мастите се суштинска хранлива материја неопходна за правилно функционирање на организмот. Поточно, мастите се составен дел од клеточната структура, а исто така се клучни за производство на хормони, регулирање на мускулните контракции, функционирање на имунолошкиот систем, згрутчување на крвта и одржување на крвниот притисок.
Понатаму, во контекст на здравите навики во исхраната, мастите се неопходни за апсорпција на витамините А, D, E и K.
Во речиси сите извори на храна, мастите претставуваат комбинација од масни киселини – заситени, мононезаситени и полинезаситени. Секогаш треба да им се дава предност на незаситените масти. Незаситените масти – кои најчесто се нарекуваат масла – се од растително потекло и остануваат во течна состојба на собна температура. Овие видови масти се сметаат за подобар избор во исхраната поради нивното позитивно влијание врз кардиоваскуларното здравје.
За многу луѓе е предизвик да одлучат кое масло е најдобро за готвење. Целта на многумина е да направат здрав избор, а истовремено да подготват вкусен оброк. Затоа, во продолжение ви нудиме листа на препорачани масла, заедно со детален опис на нивниот состав и најдобриот начин за нивна употреба.
Точки на чадење кај различни масла
При изборот на масло, важно е да се знае неговата „точка на чадење“ – температурата при која маслото почнува да чади и да гори. Кога ќе се случи тоа, здравите состојки во маслото се разградуваат и се претвораат во слободни радикали, кои се исклучително штетни за здравјето.
Бидејќи различните масла имаат различни точки на чадење, постојат и разлики во начинот на кој треба да се користи секое од нив. Општо земено, колку е повисока точката на чадење на едно масло, толку е тоа посоодветно за готвење на високи температури, како што се печењето или пржењето.
Рафинирани наспроти нерафинирани масла
Маслата за готвење се добиваат со екстракција од растенија, јаткасти плодови и семиња. Оваа екстракција може да се врши со примена на притисок (познато како „ладно цедење“) или преку механички, термички и/или хемиски процеси.
Рафинирањето на маслото може да влијае и на неговиот вкус и на неговата точка на чадење. Колку е едно масло повеќе рафинирано, толку е повисока неговата точка на чадење. Од друга страна, колку е едно масло помалку преработено, толку обично има поизразен вкус.
Видови масла
1. Екстра девствено маслиново масло – нерафинирано и непроменето масло добиено од маслинки.
Нутритивен состав: Многу богато со мононезаситени масти. Покрај тоа, ова масло содржи хидрокситиросол – фитонутриент кој го поддржува здравјето на крвните садови.
Вкус: Интензивен вкус на маслинки, овошни ноти и ниска киселост.
Точка на чадење: Ниска (околу 160 степени Целзиусови).
Употреба при готвење: Се користи за готвење на ниски температури или за печење, како замена за путер. Најсоодветно е за преливи за салати или сосови, каде што вкусот може да дојде до полн израз.
2. Маслиново масло – мешавина од екстра девствено маслиново масло и рафинирано маслиново масло.
Нутритивен состав: Многу богато со мононезаситени масти.
Вкус: Умерен и благ; вкусот на маслинки е многу помалку изразен.
Точка на чадење: Умерена (помеѓу 200 и 230 степени Целзиусови).
Употреба при готвење: Се користи за готвење на ниски до средни температури, како на пример за кратко пржење (сотеирање) или пржење со постојано мешање.
3. Масло од репка – рафинирано масло добиено од семето на растение со жолти цветови, познато како репка. Нутритивен состав: богато и со мононезаситени и со полинезаситени масни киселини. Вкус: многу благ, што овозможува вкусот на храната да дојде до израз. Точка на чадење: умерена (околу 215 степени Целзиусови). Готвење: погодно за методи на готвење на умерени температури, како што се кратко пржење (сотеирање) и пржење со постојано мешање.
4. Масла од семки или јаткасти плодови (како што се маслото од орев или од семки од тиква) – нерафинирани масла добиени со екстракција од семки или јаткасти плодови.
Нутритивен профил: содржат голем удел на полинезаситени масти. Покрај тоа, маслата од орев и од семки од тиква се богати со линоленска киселина, која се претвора во омега-3 масни киселини што го поддржуваат здравјето на срцето.
Вкус: богат, потсетува на јаткасти плодови или семки.
Точка на чадење: многу ниска (околу 160 степени Целзиусови).
Готвење: не се препорачуваат за готвење или термичка обработка. Наместо тоа, тие се идеални за салати и маринади, на кои им даваат богат вкус и арома.
5. Масло од авокадо – рафинирано масло добиено од плодот авокадо
Нутритивен состав: висока содржина на мононезаситени масни киселини
Вкус: благ, путерест и со лесна нота на јаткасти плодови
Точка на чадење: многу висока (околу 270 степени Целзиусови)
Употреба при готвење: разновидна; може да се користи за сите видови термичка обработка на храната, како и во салати и преливи.
6. Кокосово масло – рафинирано масло добиено од кокосов орев
Нутритивен состав: висока содржина на заситени масни киселини
Вкус: благо сладок вкус на кокос
Точка на чадење: ниска до умерена (помеѓу 175 и 200 степени Целзиусови)
Употреба при готвење: најчесто се користи за печење, но може да се користи и за кратко пржење (пржење на висока температура со постојано мешање).
