Во текот на последните дваесетина години, големо внимание ѝ се посветува на физичката подготвеност – и тоа со добра причина. Активното и силно тело може значително да придонесе за превенција од разни метаболички и здравствени нарушувања, како што се срцевите заболувања и дијабетесот; исто така, ни помага да останеме витални, функционални и независни како што старееме.
Сепак, постои нешто подеднакво важно – иако неговата улога често се занемарува или за него недоволно се зборува – а тоа е менталната подготвеност. Ова се однесува на начините како да ги одржиме мозокот и емоционалното здравје во одлична состојба, паралелно со нашето физичко тело. И не, тука не станува збор само за решавање тестови за интелигенција (IQ), пополнување разни видови крстозбори или стекнување нови знаења. Станува збор за низа едноставни методи кои ни помагаат да научиме како да се релаксираме, подобро да се концентрираме на задачите, да ја подобриме меморијата и, едноставно кажано, да живееме помирен и посреќен живот.
Поврзаноста помеѓу телото и умот
Пред сè, важно е да се нагласи дека со редовна грижа за нашето тело, ние истовремено се грижиме и за нашиот мозок – а со тоа и за нашиот ум. Иако често забораваме на тоа, мозокот е дел од телото; секој вид физичка активност го зголемува внесот и циркулацијата на кислород низ целото тело – вклучително и во мозокот – а истовремено го поттикнува лачењето на ендорфини, хемиски супстанции поради кои се чувствуваме добро. Затоа, не е изненадувачки што луѓето кои се во добра физичка форма често поседуваат висока ментална агилност, дури и без значителни промени во другите аспекти од нивниот живот.
Понатаму, вредноста на редовната физичка активност се состои во нејзината способност да ни помогне во борбата против депресијата и да поттикне пооптимистички поглед на животот. Ова, пак, нè прави поотпорни кога се соочуваме со стресни животни ситуации, со кои инаку би ни било тешко да се справиме.
Сепак, тоа не значи дека треба да застанеме тука. Одредени ментални вежби и методи се исто толку корисни колку и самото физичко вежбање; преку редовна примена, тие можат дополнително да ја зајакнат нашата способност за фокусирање, концентрација и решавање нови проблеми – или, со други зборови, да ни помогнат да се соочиме со различни животни предизвици на едноставен и продуктивен начин. Следствено, тие претставуваат одлична дополна на физичката активност.
Како да станете „ментално подготвени“?
Иако тренирањето на умот може да изгледа многу полесно од подготовките за спортски натпревар, и едното и другото бараат развој на различни вештини – особено оние што се клучни за придржување кон долгорочен план, како што се упорноста, дисциплината и, пред сè, трпението, за да не се откажете од себе уште пред да ги видите првите резултати.
Понатаму, при стекнувањето нови вештини, важно е да не поставувате превисоки или нереални очекувања пред себе. Обидете се и малку да се забавувате во текот на тој процес; менталните вежби наведени подолу можете да ги вклучите во вашата постоечка секојдневна рутина – било додека извршувате работни задачи или за време на активности за слободно време во кои уживате, како што се читање омилена книга или лежерна, релаксирачка и тивка прошетка. Нема потреба да издвојувате часови за овие вежби – обидете се да ги вклопите во секојдневието на начин што за вас е најлесен и научете да го цените секој знак на напредок, без разлика колку е мал.
1. Заборавете на истовременото извршување повеќе задачи (или сведете го на апсолутен минимум)
Можеби мислите дека извршувањето на неколку работи истовремено ви овозможува да завршите повеќе за пократко време, но прашање е колку е всушност ефективна работата што ја вршите. Иако ова може да изгледа како привлечен пристап кога брзате да ги исполните своите обврски, во реалноста, истовременото извршување повеќе задачи често создава повеќе проблеми отколку што решава – оставајќи ве уморни, раздразливи и често незадоволни од крајниот резултат.
За да научите подобро да се фокусирате на задачата пред вас, направете кратка листа на приоритети за да ја одредите најважната задача во дадениот момент. Запишете ги задачите што треба да ги завршите на посебни ливчиња хартија, а потоа подредете ги според нивната важност и итност. Целосно фокусирајте се на задачата што е на врвот на листата, а сè друго оставете настрана додека таа не биде завршена. Овој пристап ќе ви помогне да ја одржите концентрацијата и да станете попродуктивни, без притоа да се чувствувате исцрпени или немирни.
2. Бидете љубезни кон себе
Редовното практикување позитивни афирмации – односно, негувањето поддржувачки и здрав однос кон себеси со цел да се развијат попозитивни верувања – помага во зајакнувањето на невролошките патишта, што на крајот ја зголемува вашата самодоверба, чувството на благосостојба и целокупното задоволство од животот. Водењето дневник е еден од методите што можат да помогнат во промената на негативните обрасци на размислување и приказните што си ги раскажувате за себе, овозможувајќи ви постепено да развиете попозитивен поглед кон тоа кои сте. За почеток, направете листа на вашите добри особини, сè она што ви се допаѓа кај себе, како и сите достигнувања на кои сте горди. Читањето на она што сте го напишале, во моменти на сомнеж, ќе ви помогне да се фокусирате на доброто и ќе ве потсети дека не мора да бидете совршени – доволно е само да се обидете да бидете најдобрата верзија од себе. Поставете реални цели поврзани со областа од животот што сакате да ја подобрите и правете мали чекори кон подобра верзија од себеси.
3. Осмелете се да пробате нешто ново
Редовното барање нови искуства е уште еден суштински чекор на патот кон ментална кондиција. Постојат многу начини да внесете свежина во вашиот живот – преку пробање нова храна или нови методи на вежбање, наоѓање нови начини за извршување на секојдневните задачи, патување на различни места, избирање поинакви рути до местата што често ги посетувате, и така натаму.
Истражувањата покажуваат дека одржувањето на активноста на мозокот несомнено ја зголемува нашата виталност. Со вклучување во нови активности – или со извршување на познатите активности на нов начин – не само што помагаме во зачувувањето на постоечките неврони и врските меѓу нив, туку можеме да создадеме и нови. Всушност, правењето пауза од рутината е она што го одржува нашиот мозок здрав; згора на тоа, колку повеќе учиме да ги прифаќаме новите искуства, толку повеќе со нетрпение ја очекуваме следната можност за нив.
4. Не заборавајте да си играте
Игрите како што се крстозбори, судоку, разни сложувалки, игри со погодување зборови, пантомима, игри за меморија и слично, се одличен и забавен начин да го одржиме умот бистар. Покрај тоа, тие ни нудат можност да стекнеме нови знаења, да го задржиме отворениот ум и да се дружиме со луѓето до кои ни е стало.
Едно истражување покажа дека одредени видеоигри можат да имаат позитивно влијание преку подобрување на нашата способност за учење нови задачи, продолжување на времетраењето на вниманието, скратување на времето на реакција и подобрување на капацитетот за брзо префрлање помеѓу различни активности. Играјте мудро – и умерено.
5. Читајте повеќе
Читањето е прекрасна активност за здравјето на нашиот мозок. Учењето нови информации нè менува – или, во најмала рака, нè поттикнува на размислување. Додека ја читате оваа реченица, вашиот мозок го обработува секој збор, придавајќи му значење и смисла – честопати потпирајќи се на вашето постоечко знаење и минати искуства.
Сепак, придобивките од читањето се многу пошироки. Тоа може да ја разбуди моќта на имагинацијата преку истовремено активирање на повеќе делови од мозокот, со што се поттикнува вашата креативност. Ова го постигнувате преку визуелизирање на она што го читате и замислување како би звучеле гласовите во напишаните дијалози – процес кој, сам по себе, претставува одлична техника за релаксација. Ако ова ви изгледа премногу едноставно, имајте предвид дека техниките за визуелизација и релаксација се исто толку важни за менталниот тренинг, колку и посложените активности – како што се игрите за меморија, сложувалките или другите вежби споменати во овој текст – и тие можеби се токму она што ви е потребно за да се чувствувате подобро.
Заклучок
Менталната кондиција е исто толку важна колку и физичката кондиција кога станува збор за одржување на здравјето на телото и мозокот, особено со текот на годините. Постојат многу различни вежби со кои можете да ги тренирате мозочните клетки – од активни занимања, како што се учење нови работи или играње игри, па сè до релаксирачки практики, како што се техниките за визуелизација и релаксација.
Погрижете се да издвоите време во вашиот распоред за ментална кондиција, исто како што правите и за физичката кондиција. Вашиот ум и вашето тело го заслужуваат тоа.
