Добро е познато дека овошјето и зеленчукот се богати извори на антиоксиданси. Антиоксидансите се супстанции или хранливи материи кои се наоѓаат во храната и можат да го спречат или забават оксидативното оштетување во организмот.
Што се антиоксиданси?
Клетките во нашето тело користат кислород – процес при кој се создаваат слободни радикали. Станува збор за нестабилни молекули на кислород кои можат да предизвикаат штета преку оштетување на здравите клетки. Наједноставно кажано, овие молекули имаат потенцијал буквално да ги „изедат“ клеточните мембрани и да ја нарушат нивната генетска структура, што води до предвремено стареење и појава на разни здравствени проблеми. Иако самите создаваме слободни радикали во текот на процесот на производство на енергија, нивното формирање може да биде поттикнато и од хемикалии во животната средина, токсини во храната, пестициди, смог, па дури и од ултравиолетовите (УВ) зраци од сонцето.
Во нашето тело, антиоксидансите делуваат како „чистачи“ на слободните радикали; тие го блокираат патот на овие молекули, со што спречуваат понатамошни оштетувања или ја поправаат штетата што веќе настанала. Накратко, тие се исклучително ефикасни во заштитата на организмот.
Антиоксидансите припаѓаат на група што вклучува витамини, минерали и други хранливи материи, а ги има во најразлични видови храна. Оваа категорија ги опфаќа витамините А, Ц и Е, липоичната киселина, коичната киселина, коензимот Q10, селенот, цинкот, каротеноидите (како што се бета-каротен, ликопен, лутеин и астаксантин), полифенолите, гинко билобата, силимаринот, глутатионот, Л-цистеинот, Л-карнитинот, мелатонинот, пикногенолот, како и *Allium sativum* (лук).
Антиоксиданси и вежбање
За посетителите на нашиот портал можеби ќе биде особено интересно да дознаат дека токму оние што вежбаат и одржуваат добра физичка форма се најизложени на штетните слободни радикали. Отсекогаш сме знаеле дека вежбањето е исклучиво корисно, па затоа и не сме се запрашале дали можеби постои нешто повеќе во целата приказна. А и зошто би?
Вежбаме, изгледаме добро и се чувствуваме добро. Сепак, интензивното вежбање бара повеќе енергија од нашето тело, што, пак, ја зголемува потребата за кислород. Тука се појавува и врската со нашата тема: зголемената потрошувачка на кислород доведува до создавање поголем број слободни радикали. Следствено на тоа, спортистите се наоѓаат во понеповолна положба од оние „мрзливци“ кои не се ни трудат да се грижат за своите мускули.
Антиоксиданси и стареење
Кај жените, спомнувањето на антиоксидансите може веднаш да асоцира на нивната улога во козметиката. Приказната е слична и овде: слободните радикали што му штетат на нашето тело можат да бидат одговорни и за предвременото стареење на кожата, како и за појавата на воспалителни процеси во неа.
Бидејќи витамините поседуваат антиоксидантни својства и ја штитат кожата, тие се многу барани состојки во козметичките производи. Тие се врзуваат за слободните радикали и реактивните прооксидантни молекули, а истовремено го поддржуваат механизмот за обновување на кожата – често нарекуван „систем за поправка на кожата“, термин што често може да се види на пакувањата на разни креми за лице.
Антиоксидансите играат значајна улога во здравјето на луѓето. Истражувањата покажале дека тие се ефикасни во борбата против срцевите заболувања, дијабетесот, катарактата, артритисот, Алцхајмеровата болест, па дури и туморите.
Како може човек да дојде до овие корисни супстанции – сојузници на телото во битката против неговите непријатели? Наједноставниот начин е консумирање храна богата со антиоксиданси или земање антиоксиданси преку разни додатоци во исхраната, што може да помогне во неутрализирање на штетата предизвикана од ослободувањето на слободните радикали.
10 намирници со највисока содржина на антиоксиданси
Ајде да разгледаме кои намирници можат да помогнат во заштитата на нашето тело од штетни влијанија. Нашата задача е да издвоиме десет од нив. При одредувањето на вистинските „топ десет“, се наоѓаме во вистинска „шума“ од одлични намирници богати со антиоксиданси. Повеќето од нив спаѓаат во категоријата овошје и зеленчук – па, да ги откриеме нашите ѕвезди:
1. Свеж (млад) и сув грав
Ако самото спомнување на грав ве тера да се намрштите, побрзајте до пазарот и купете неколку полни кеси! Всушност, гравот се појавува на три различни места на нашата листа на намирници богати со антиоксиданси. Оваа мешунка се одликува со исклучителни антиоксидативни својства.
Правиме разлика помеѓу свеж (млад) грав и сув грав. Додека свежиот грав е достапен само неколку месеци во годината, сувиот грав може да се купи и консумира во текот на целата година. Се надеваме дека подолгото време потребно за готвење на сувиот грав нема да ве обесхрабри. Бидејќи три варијанти се најдоа на нашата листа, побарајте на интернет совети за многубројните начини на нивна подготовка – а ако не можете да нè поканите кај вас да ги пробаме вашите креации, задолжително споделете ги рецептите со нас!
Алтернативно, ако не сте расположени сами да го подготвувате, зошто не отидете на планинарење и не уживате во обилна порција грав во некој планински дом?
2. Боровинки
Сребрениот медал им припаѓа на боровинките. Ова место на подиумот го делат две варијанти: диви (или шумски) боровинки и култивирани (одгледувани) боровинки. Која е разликата? Култивираните боровинки се помалку киселкасти и имаат поголеми плодови – слично како и сите други култивирани бобичести плодови во споредба со нивните диви варијанти.
Како што сигурно знаете, плодовите што растат во природата се едноставно совршени; сепак, мора да признаеме дека и култивираните боровинки се исто толку примамливи и вкусни. Понатаму, како што можеби сте забележале од нашата листа, ова овошје е исклучително богато со антиоксиданси. Како резултат на тоа, тоа наоѓа сè поширока примена – од овошни сокови до разни козметички производи.
3. Брусници
Следат брусниците. Веројатно сте слушнале и сте читале многу за нив, а можеби и самите сте ги почувствувале нивните придобивки. Се чини дека речиси и да нема здравствен проблем при кој брусниците не можат да помогнат. Пред сè, тие се одличен сојузник во борбата против инфекциите на уринарниот тракт. Зошто? Брусниците спречуваат бактериите да се залепат за ѕидовите на уринарниот тракт, делувајќи истовремено како антиоксиданс и како средство што го спречува прилепувањето на бактериите.
Поедноставно кажано, тие нудат терапевтски придобивки против разни видови воспаленија и инфекции. Во нашата листа, го издвоивме самиот плод на брусницата, бидејќи е особено богат со заштитни соединенија – како што се биофлавоноидите – кои поседуваат моќни антиоксидативни својства. Тие помагаат во намалување на ризикот од појава на рак и придонесуваат за превенција од кардиоваскуларни болести.
4. Артичоки
Иако можеби не изгледаат особено привлечно – а понекогаш е вистински предизвик да се стигне до најдобриот дел – артичоките оставаат навистина божествен вкус во устата. Покрај гастрономското уживање, тие го подобруваат и здравјето благодарение на своите лековити својства.
Артичоките го штитат црниот дроб од токсини, го поттикнуваат лачењето на жолчката и го намалуваат нивото на холестерол во крвта. Поради сите овие причини, тие често се нарекуваат „кралица на детоксикацијата“. Јадете ги и уживајте во нив што е можно почесто!
5. и 6. Малини и капини
Малините и капините ги ставаме во иста група – делумно затоа што сме прилично сигурни дека некои луѓе сè уште мораат да прашаат која е црвена, а која е со темна боја! Се шегуваме – секако не вие… можеби некој друг. Како припадници на семејството на шумско овошје, овие плодови делуваат како витези во борбата против слободните радикали. Тие се преполни со антиоксиданси; навистина не постои подобар (ниту повкусен) лек од шумското овошје. Затоа, слободно – јадете ги свежи, измешајте ги во јогурт, ставете ги во смути, нанесете ги на лицето, па дури и намачкајте ги на леб – само не застанувајте!
7. Сливи
И конечно, стигнуваме до сливата. Самото спомнување на сливите буди спомени за бабините кнедли, слатко од овошје, дедовата ракија… знаете, такви работи. Но, сливата веќе не е она што беше – о, не! Денес, ова овошје спаѓа меѓу најдобрите намирници за справување со тешкотиите при концентрацијата. Понатаму, таа го зајакнува срцето и имунолошкиот систем, го регулира варењето и го намалува „лошиот“ холестерол во крвта. Таа е одличен извор на витамин Ц и антиоксиданси. Можеби е подобро да не претерувате со ракијата, но слободно уживајте во сливите во секој друг облик!
Јагоди, кромид, брокула…
Се разбира, тоа не е сè. Тука се и јагодите, кромидот, брокулата, темното грозје, маслиновото масло, розевиот грејпфрут, морковите, тиквата, лубеницата, какаото, цитрусното овошје, црвената зелка, пиперките, бриселското зелје, спанаќот, ѓумбирот, цвеклото, оревите, лешниците, семките од сончоглед… дури и здивот ни застанува додека ги набројуваме! Навистина постои изобилство од храна богата со антиоксиданси, па затоа нема никакво оправдување за нивно избегнување.
Антиоксидансите се од витално значење за нашето тело, а одржувањето на нивното оптимално ниво помага во зајакнувањето на имунолошкиот систем. Планирајте ги оброците така што ќе вклучите што е можно повеќе намирници богати со антиоксиданси – што, судејќи според оваа листа, воопшто не би требало да биде проблем – и останете витки, здрави и убави!
