Бременоста е период во животот на жената кога – под услов да станува збор за нормална, физиолошка бременост – се препорачува одржување на активност и продолжување со вежбањето. Трчањето е еден од популарните облици на физичка активност; сепак, дали трчањето е препорачливо и безбедно за време на бременоста?

Вежбањето за време на бременоста значително се разликува во зависност од тоа дали жената била активна пред да забремени или не; ова е најважниот фактор при одредувањето на видот и интензитетот на вежбите што треба да се практикуваат. Секако, првиот чекор е добивање одобрение од гинеколог, со цел да се осигура дека вежбањето е безбедно и за мајката и за детето. Потоа, во консултација со кинезиолог обучен за фитнес во периодот на бременост и по породувањето, треба да се изготви соодветна програма за вежбање и трчање.

Жените кои не трчале пред бременоста, секако не треба да започнуваат со трчање додека се бремени; за нив, активностите треба да се сведат на пешачење и вежби за трудници со низок интензитет, кои се изведуваат под стручен надзор.

Жените кои рекреативно трчаат треба да го намалат интензитетот, времетраењето и брзината на трчањето. Се препорачува интензитетот да се намали за приближно 30% до 50% во споредба со нивото пред бременоста. Клучен фактор што рекреативните тркачки треба да го земат предвид е состојбата на мускулите на карличното дно. Овие мускули ги поддржуваат органите во карлицата, а за време на бременоста, тие мора да ја издржат целата тежина на содржината во матката, вклучувајќи го и бебето.

Неопходно е да се земе детална медицинска анамнеза и да се процени потенцијалното влијание на вежбањето – особено трчањето – врз телото на жената за време на бременоста. Доколку постојат знаци на слабост на мускулите на карличното дно, трчањето секако не се препорачува како активност за време на бременоста.

Бремените жени кои се професионални тркачки можат да продолжат со тренинзи, но со намален интензитет и исклучиво под надзор на тим од стручњаци обучени за работа со бремени спортистки. Од клучно значење е добро осмислен режим на вежбање, изготвен во соработка со специјалист за вежбање во текот на бременоста.

Одредување на интензитетот на вежбање за време на бременоста

За проценка на интензитетот на вежбањето за време на бременоста, се препорачува употреба на Борговата скала (Borg Scale); вредност помеѓу 2 и 3 се смета за оптимална. На Борговата скала, ова одговара на „умерено“ ниво на напор. Друг едноставен метод за одредување на интензитетот е следењето на срцевата фреквенција (пулсот), при што вообичаената препорака е таа да се одржува под 120–140 отчукувања во минута. Сепак, со оглед на тоа што срцевата фреквенција во мирување кај бремените жени обично се зголемува за околу 20%, самиот пулс не претставува прецизен показател за интензитетот на вежбањето за време на бременоста.

Првиот триместар често е проследен со изразена заморност, пад на нивото на енергија, зголемена потреба за сон, а понекогаш и со гадење и повраќање; затоа, дополнително исцрпување преку интензивна физичка активност строго се избегнува. Понатаму, во првиот триместар се случуваат значајни физиолошки промени предизвикани од хормонот релаксин, чие ниво го достигнува својот врв околу 12-тата недела од бременоста. Релаксинот ги омекнува сврзните ткива, што доведува до нестабилност на карлицата и болка во карличниот регион – особено во сакроилијакалните зглобови, пубичната симфиза и колковите – иако нестабилност може да се појави и во други зглобови низ телото. Во овој период, од суштинско значење е бремената жена да се фокусира на вежби за стабилизација на карлицата и трупот (т.н. „core“), како и на подобрување на функционалноста на мускулите на карличното дно.

Покрај изборот на вежби, од исклучителна важност е тие да се изведуваат со оптимална механика на дишење и контрола на интраабдоминалниот притисок. Ова подразбира активирање на мускулите на карличното дно, со цел да се спречи непотребен притисок врз нив, врз грлото на матката и врз сите органи во карлицата. Без контрола на интраабдоминалниот притисок – конкретно, без правилно активирање на мускулите на карличното дно и стомачните мускули – овие вежби се неефикасни.

Во текот на вториот триместар, нивото на енергија обично се зголемува, а општата состојба се подобрува; исто така, матката сè уште не е доволно голема за значително да го ограничи движењето. Во консултација со кинезиолог, од суштинско значење е да се продолжи со работа на стабилизација на трупот (т.н. „core“) и одржување на функционалноста на мускулите на карличното дно. Ова е особено важно доколку се појават симптоми, како што се болка во пределот на карлицата или вагината, или неволно истекување на урина – без разлика дали тоа се случува за време на трчање или во други периоди од денот. Вежбите за стабилизација остануваат неопходни, иако нивото на хормонот релаксин е намалено на приближно 50% од својот максимум (кој вообичаено се јавува помеѓу 17-тата и 24-тата недела од бременоста).

Треба да се избегнува долготрајно лежење, како и изведување вежби во лежечка положба на грб; се разбира, вежбите што се изведуваат во лежечка положба на стомак веќе не се соодветни. Што се однесува до интензитетот на трчањето, како водич и понатаму треба да се користи Борговата скала, што најверојатно ќе резултира со намалување на брзината на трчање.

Со влегувањето во третото тримесечје, силно се препорачува да се престане со трчање. Во овој период, фокусот треба да се насочи кон вежби што го подготвуваат телото за породување, паралелно со одржување на физичка активност прилагодена за третото тримесечје.

Не постои универзална препорака или дефинитивен одговор за тоа дали трчањето за време на бременоста е безбедно и за жената и за детето. Ова е прашање што зависи од поединецот и во голема мера зависи од претходните навики за вежбање, физичките способности, како и од тоа како конкретното тело реагира на бременоста. Бременоста е период кога вежбањето мора да биде прилагодено на моменталната состојба на телото и на промените што се случуваат во текот на бременоста, со цел телото да се подготви за породување и да се овозможи што подобар закрепнување по породувањето.

Како да се контролира прејадувањето предизвикано од стрес?ЗдравјеИсхрана

Како да се контролира прејадувањето предизвикано од стрес?

redakcijaredakcijaноември 5, 2026
Откријте зошто јаболката и крушите – бело овошје – го намалуваат ризикот од срцев ударЗдравјеИсхрана

Откријте зошто јаболката и крушите – бело овошје – го намалуваат ризикот од срцев удар

redakcijaredakcijaсептември 8, 2026
Кафето нè штити од заболувања на црниот дроб – најновите интересни сознанија од светот на наукатаЗдравјеИсхрана

Кафето нè штити од заболувања на црниот дроб – најновите интересни сознанија од светот на науката

redakcijaredakcijaсептември 21, 2026